Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy  jest jednostką organizacyjną miasta stołecznego Warszawy działającą na terenie Dzielnicy Śródmieście.
Celem działania Ośrodka jest rozpoznawanie i zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które własnym staraniem nie są w stanie pokonać trudności oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka (statut Ośrodka).

Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście świadczy pomoc na rzecz mieszkańców dzielnicy. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą ubiegających się o świadczenie oraz w sytuacjach nie cierpiących zwłoki właściwym jest miejsce pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Wówczas to na gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania albo ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały spoczywa obowiązek zwrotu poniesionych wydatków.     

1. Świadczenia pieniężne:     
Warunkiem przyznania świadczeń jest:
• przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Taki wywiad przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny w miejscu zamieszkania osób ubiegających się o świadczenie. Dane uzyskane w trakcie wywiadu winny być potwierdzone niezbędnymi dokumentami, np. zaświadczenie o dochodach, o stanie zdrowia (w przypadku niepełnosprawności czy długotrwałej choroby), o aktywności w poszukiwaniu pracy, obciążeniach finansowych rodziny itp.
• kryterium dochodowe. Obecnie kryterium wynosi: dla osoby samotnie gospodarującej - 461 zł , w przypadku rodziny - 316 zł na każdą osobę w rodzinie
•  współdziałanie osób i rodzin w zakresie rozwiązywania swoich problemów. W tym celu pracownik socjalny może zawierać kontrakt socjalny z zainteresowanymi.
• ustalenie możliwości uzyskania pomocy ze strony osób zobowiązanych do alimentacji

Przyznanie pomocy finansowej uzależniona jest więc nie tylko od spełnienia kryterium dochodowego rodziny, braku możliwości pomocy ze strony osób zobowiązanych do alimentacji ale także wykazywania aktywności własnej w podejmowaniu działań na rzecz poprawy swojej sytuacji.
Przykłady:
- osoba bezrobotna winna być zarejestrowana się w Urzędzie Pracy, jest motywowana do aktywnego poszukiwania zatrudnienia i udokumentowania tej aktywności. Ma obowiązek wykazania takiej aktywności i współpracowania ze specjalistami w zakresie rozwiązywania problemu bezrobocia.
-  osoba uzależniona motywowana jest do podjęcia leczenia odwykowego (pomoc specjalistyczna)
-  samotna matka, której ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie motywowana jest do wystąpienia na drogę postępowania sądowego ew. komorniczego (pomoc prawna)

Wysokość i forma świadczeń pieniężnych przyznawanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej uzależniona jest także od aktualnych możliwości Ośrodka. Na ogół środki finansowe jakimi dysponują Ośrodki są niewystarczające. W przypadku osób przebywających na terenie dzielnicy a zameldowanych w innej miejscowości, czy dzielnicy pomoc uzależniona jest również od tego czy dana gmina deklaruje refundację wydatkowanych na rzecz ich mieszkańca kwot i w jakiej wysokości.

Formy pomocy realizowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej
• Pomoc finansowa / zasiłki /
Świadczenia finansowe kierowane są do klientów w formie:
        -  pieniężnej
        -  opłaty za wyżywienie dzieci w żłobkach i przedszkolach
        -  opłata obiadów dla dzieci w szkole
        -  opłata wypoczynku letniego i zimowego dzieci i młodzieży
• Pomoc rzeczowa / między innymi: talony obiadowe do baru, paczki świąteczne i okolicznościowe, odzież używana/
• Pomoc usługowa świadczona w domu dla osób niepełnosprawnych i obłożnie chorych;
- usługi opiekuńcze: pielęgnacyjne, gospodarcze, rehabilitacyjne, specjalistyczne dla osób z zaburzeniami psychicznymi
Odpłatność za usługi uzależniona jest od wysokości dochodu w rodzinie
• Kierowanie do korzystania z pobytu dziennego (ew. pobytu w Hostelu) i usług w ośrodkach wsparcia, w tym do:
     - Śródmiejskiego Ośrodka Opiekuńczego przy ul. Świętojerskiej 12a i jego filii przy ul. Twardej 1  oraz  Górnośląskiej 39
    -   Środowiskowych Domów Samopomocy dla osób chorych psychicznie i upośledzonych umysłowo.
• Kompletowanie dokumentów dla osób wymagających całodobowej opieki w domu pomocy społecznej.  
 
DZIAŁ POMOCY SPECJALISTYCZNEJ

        Dział Pomocy Specjalistycznej realizuje szeroko rozumianą pracę socjalną na rzecz rodzin dysfunkcyjnych i niezaradnych życiowo oraz osób, w celu rozwinięcia lub wzmocnieniach ich aktywności i samodzielności życiowej a tym samym poprawy ich społecznego funkcjonowania. Rodziny i osoby trafiające do ośrodków pomocy społecznej w dużej mierze charakteryzuje bierność postaw życiowych, dziedziczona bądź wyuczona niezaradność co powoduje nakładanie się na siebie różnego rodzaju problemów i niewłaściwe funkcjonowanie. Pomoc specjalistyczna kierowana jest do mieszkańców Śródmieścia, w sytuacjach uzasadnionych także dla tych, którzy nie korzystają z innych form pomocy i nie spełniają warunku kryterium dochodowego.
    
      Najczęściej występujące problemy to: bezrobocie, uzależnienie od alkoholu a także narkotyków, niewydolność opiekuńczo-wychowawcza, trudności szkolno-wychowawcze dzieci, przemoc domowa, inne problemy wynikające z sytuacji zdrowotnej oraz niezaradności życiowej. Poza tym zgłaszają się do nas osoby wymagające pomocy prawnej, psychologicznej, psychiatrycznej.

      Pracownicy Działu podejmują wiele działań, które uczą naszych klientów zaradności życiowej, wzbudzają w nich poczucie odpowiedzialności za los ich własny i  ich dzieci, przekazują prawidłowe wzory życia w rodzinie, dążą do ułatwiania właściwego startu życiowego dzieciom. Najistotniejsze w naszej pracy jest kompleksowe podejście do problemów rodziny, gdyż te problemy zazębiają się i wynikają jedne z drugich. Pracownicy starają się przeprowadzać prawidłową analizę dysfunkcji, wspólnie przygotowywać plan działania i plan pomocy uzgadniać z zainteresowaną rodziną. Wspierają i wzmacniają rodziny i poszczególne osoby w podejmowanych działaniach i monitorują ich przebieg. Praca ich ukierunkowana jest zarówno na rodziców jak i na dzieci. W sytuacjach gdy zagrożone jest dziecko podejmują różnego rodzaju działania interwencyjne wspólnie z odpowiednimi przedstawicielami instytucji współpracujących.
      
Dział Pomocy Specjalistycznej pracuje w składzie:
 Kierownik Działu
 Zespół ds. bezrobocia składający się z 2-ch specjalistów zajmujących się osobami bezrobotnymi
  zespół zajmujący się uzależnieniami i przemocą w rodzinie w składzie:
- specjalista ds. uzależnień
- specjalista ds. przemocy w rodzinie
- konsultant psycholog ds. uzależnień i przemocy
 zespół zajmujący się problematyką trudności szkolno wychowawczych i niewydolności wychowawczej rodziny, w składzie:
- specjalista ds. trudności szkolno-wychowawczych
- konsultant psycholog ds. rodziny
 konsultant prawnik
 koordynator wolontariatu
 starszy specjalista pracy socjalnej – koordynator usług specjalistycznych
 2-ch konsultantów psychiatrów
 eurokoordynator

1. Zespół ds. bezrobocia. Klub Pracy.
     Specjaliści ds. bezrobotnych realizują szeroką ofertę pomocy na rzecz bezrobotnych klientów Ośrodka Pomocy Społecznej. Osoby bezrobotne trafiające do Działu mają najczęściej wiele ograniczeń utrudniających im znalezienie pracy, takich jak: długi okres pozostawania bez zatrudnienia, karalność, zaawansowany wiek w stosunku do wymagań pracodawców, brak kwalifikacji zawodowych lub niskie kwalifikacje, rozwiązanie stosunków pracy z winy pracownika, zbyt małe doświadczenie zawodowe, czy też samotne rodzicielstwo, uzależnienia, niezaradność. Osoby te często nie mają nawet telefonu kontaktowego umożliwiającego poszukiwanie pracy, nie potrafią samodzielnie poruszać się na rynku pracy.
      Każdy bezrobotny w trakcie rozmów indywidualnych zapoznawany jest ze sposobami poszukiwania pracy, ustalane są możliwości i ograniczenia danej osoby i jest ona ukierunkowana na poszukiwanie pracy przy uwzględnieniu  wykształcenia, umiejętności, predyspozycji, dotychczasowego doświadczenia zawodowego i sytuacji rodzinnej.
Osoby bezrobotne i poszukujące pracy korzystają z następujących form wsparcia:
- dostępu do aktualnej prasy z ofertami pracy
- dostępu do telefonu i faxu w celu szybkiego kontaktu z pracodawcą
- dostęp do komputera i internetu
- profesjonalnej pomocy przy tworzeniu aplikacji zawodowych tj. CV, listu motywacyjnego
- poradnictwa indywidualnego w zakresie sposobów poszukiwania pracy, możliwości i ograniczeń własnych i rynku pracy,
-  motywowania do podnoszenia kwalifikacji, dalszej nauki (w przypadku ludzi młodych) lub przekwalifikowania zawodowego
-  możliwości uczestnictwa w zajęciach grupowych – treningach aktywnego poszukiwania pracy i umiejętności interpersonalnych.
       Specjalista ds. bezrobocia wraz z psychologiem prowadzą grupy dla osób bezrobotnych – treningi aktywnego poszukiwania pracy i umiejętności interpersonalnych.   Osoby uczestniczące w grupie korzystają z bloku pomocy psychologicznej ukierunkowanej na poprawę i nabycie praktycznych umiejętności pozwalających na odnalezienie się na rynku pracy w sytuacji bezrobocia. W ramach tych zajęć bezrobotni uczą się jak szukać pracy, jak rozmawiać z pracodawcą, jak zachowywać się w obliczu aktualnie istniejących trudności na rynku pracy. Duża część zajęć to blok psychologiczny – tego typu zajęcia mają na celu wzmocnienie osób długotrwale bezrobotnych i wyposażenie ich w umiejętności radzenia sobie w sytuacjach stresowych, pobudzenie wiary w powodzenie ich poszukiwań, uzmysłowienie trudności i wypracowanie sposobów ich pokonywania.
W grupie jednorazowo uczestniczy ok. 12 osób. Zajęcia odbywają się 2 razy w tygodniu po 2 godziny. Jest to cykl spotkań. Po zakończeniu cyklu zajęć rekrutowana jest następna grupa uczestników.

2.  Pomoc dla osób uzależnionych, współuzależnionych oraz ofiar przemocy w rodzinie.
       Zjawisko nadużywania alkoholu często nierozłącznie występuje ze zjawiskiem przemocy w rodzinie. Wśród klientów pomocy społecznej obserwujemy korelację tych problemów. Dlatego też specjalista ds. uzależnienia od alkoholu wraz ze specjalistą ds. przemocy oraz psychologiem zajmującym się problematyką alkoholową i przemocową tworzą zespół zadaniowy, który w większości przypadków podejmuje wspólne działania. Każdy z nich prowadzi także działania indywidualnie w zależności od skali problemu i potrzeb z tym związanych.
        Specjalista ds. uzależnienia od alkoholu ma za zadanie zdiagnozowanie tego problemu u osób lub rodzin objętych pomocą. Przeprowadza indywidualne rozmowy z osobami uzależnionymi lub współuzależnionymi, prowadzi podstawową edukację dotyczącą choroby alkoholowej i mechanizmów współuzależnienia, motywuje osoby z problemem alkoholowym do podjęcia leczenia odwykowego. Dzięki współpracy z poradniami lecznictwa odwykowego ma możliwość kierowania osób zainteresowanych terapią do odpowiednich placówek.
Pracownicy Zespołu podejmują interwencje głównie w  środowiskach, w których istnieje problem zaniedbywanych dzieci. Występują do Sądu o ograniczenie władzy rodzicielskiej, o wgląd w sytuację rodzinną dzieci, interweniują w Urzędzie Dzielnicy w sprawach mieszkaniowych
        Konsultant psycholog ds. problematyki alkoholowej i przemocy w rodzinie udziela porad i konsultacji psychologicznych,  dużej mierze dotyczących problemów związanych z uzależnieniem od alkoholu i przemocą domową najczęściej stosowaną przez alkoholików.
Podejmowane działania wobec klientów to:
• Rozmowy motywujące alkoholików do podjęcia leczenia odwykowego
• Diagnoza alkoholizmu
• Porady dla żon i matek alkoholików
• Rozmowy terapeutyczne z dorosłymi dziećmi alkoholików
• Rozmowy z młodymi ludźmi wchodzącymi w problem uzależnienia od alkoholu
• Rozmowy terapeutyczne z osobami będącymi w depresji wynikającej z sytuacji życiowej np. bezrobocia, straty bliskiej osoby, wypadku itp.
• Wizyty domowe

Niezależnie  od świadczonej pomocy w ramach podstawowych obowiązków specjaliści ds. alkoholizmu i przemocy oraz konsultant psycholog pełnią dyżury przy uruchomionym w Dziale Telefonie Zaufania w zakresie przemocy w rodzinie i alkoholizmu.

3. Pomoc realizowana przez zespół zajmujący się problematyką trudności szkolno - wychowawczych i niewydolności wychowawczej rodzin.
      Rodziny z problemami szkolno-wychowawczymi otrzymują specjalistyczną pomoc w formie konsultacji wychowawczych, poradnictwa, socjoterapii, psychoterapii a także wsparcie w kontakcie indywidualnym i grupowym.
      Pomoc ukierunkowana jest zarówno na rodziców jak i na dzieci. Celem tych działań jest poprawa funkcjonowania całej rodziny, zapobieganie patologii wychowania dzieci oraz różnym formom patologii społecznej jak: uzależnienia, przemoc, demoralizacja.
Prowadzone są:
 konsultacje o charakterze terapeutycznym
 spotkania o charakterze terapeutycznym
 interwencje kryzysowe
 pomoc w umieszczaniu w placówkach wychowawczych
 mediacje w przypadku konfliktów rodzinnych
 grupy wsparcia dla matek dzieci starszych zagrożonych demoralizacją (uzależnienia, wagary, pierwsze konflikty z prawem np. w wyniku kradzieży)
 kompleksowa i długoterminowa pomoc specjalistyczna Działu dla rodzin najbardziej niewydolnych wychowawczo
 kierowanie do świetlic TPD, OPTY, Ośrodka Pomocy Psychologicznej „Pępek”, Ogniska „Starówka”

      Psycholog i specjalista ds. problemów szkolno – wychowawczych współpracują z pedagogami i psychologami śródmiejskich szkół podstawowych oraz gimnazjów  w celu dokładnego zdiagnozowania problemów w rodzinie. Po takiej diagnozie przygotowywany jest indywidualny plan pomocy.
      W przypadku dzieci objętych nadzorem kuratorskim istnieje ścisła współpraca również z kuratorami sądowymi.
       Przeważającą formą oddziaływań Konsultanta psychologa ds. rodziny jest długoterminowa praca o charakterze terapeutyczno – wsparciowym a także porady psychologiczne i konsultacje.
Konsultant psycholog prowadzi również wraz ze specjalistą ds. bezrobocia grupy aktywnego poszukiwania pracy.

4. Pomoc prawna.
        Pomocy prawnej udziela konsultant prawnik. Najczęstsze problemy z jakimi zgłaszają się nasi klienci to:
-    sprawy alimentacyjne
-    rozwody, separacje
-    sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej
-    interwencje w sprawach karnych o znęcanie się
-    sprawy odwoławczych rentowych i wobec orzeczeń o niezdolności do pracy

       5.  Wolontariat w Ośrodku Pomocy Społecznej
Główne obszary działań wolontariatu to:
• Bezpłatna pomoc dzieciom w nauce –  w ramach Pogotowia Lekcyjnego.
 Olbrzymim zainteresowaniem zarówno ze strony dzieci, ich rodziców, jak również szkół do których dzieci uczęszczają cieszyło się prowadzone od 2001 roku „Pogotowie Lekcyjne” dla dzieci. Pogotowie to w roku 2004 prowadziliśmy dwa razy w tygodniu na terenie Ośrodka Pomocy Społecznej, tj. w poniedziałki w godz. 15:00 – 18:00 oraz w czwartki w godz. 15:00 – 17:00 oraz w lokalu Samorządu Mieszkańców Osiedla na Trakcie oraz Mieszkańców Mariensztatu. W przypadku 6 środowisk spotkania w domach u klientów. Dzieciom w lekcjach w ramach Pogotowia Lekcyjnego pomagają wolontariusze rekrutujący się głównie ze studentów warszawskich wyższych uczelni oraz współpracujących z nami szkół średnich
• Pomoc osobom niepełnosprawnym
• Pomoc seniorom

Do innych działań zaliczamy:
• Ścisłą współpracę z dwoma stowarzyszeniami:
    -   Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Warszawie
-  Stowarzyszenie mali bracia Ubogich. Współpraca wolontariuszy w ramach projektów realizowanych w OPS takich jak:

6.  Różne formy pomocy realizowane w ramach Działu Pomocy Specjalistycznej przy udziale wolontariuszy. 
       Już tradycyjnie dzieci z rodzin objętych pomocą specjalistów z Działu Pomocy Rodzinie korzystają z różnego rodzaju spotkań okolicznościowych organizowanych przez pracowników Działu, takich jak: spotkanie choinkowe z Mikołajem, spotkanie wielkanocne i inne. Spotkania takie odbywają się w dużej mierze dzięki pozyskiwaniu od sponsorów darów rzeczowych typu: ciasta, słodycze, upominki do paczek świątecznych. Sponsorami są tutaj od kilku lat: Firma Blikle, Cadbury Wedel, Ferrero Rocher, okoliczne cukiernie, jak również uczniowie Zespołu Szkół Ekonomicznych oraz pozostali wolontariusze. Aktywny udział w organizacji imprez mają wolontariusze.
Organizujemy także spotkania z okazji Dnia Wolontariusza, które ma podkreślić i docenić bezpłatną pracę wykonywaną na rzecz naszych klientów przez wolontariuszy.

7.   Pomoc środowiskowa dla osób z zaburzeniami psychicznymi 
       Praca Działu skoncentrowana jest także na osobach i rodzinach z problemem choroby psychicznej. Specjalista pracy socjalnej – koordynator usług specjalistycznych prowadzi działania w kierunku usamodzielnienia chorych na miarę ich możliwości i uczy odpowiedzialności za podejmowane decyzje, dba o właściwe relacje w rodzinach tych osób, wspiera i pomaga rodzinom w sytuacjach kryzysowych, koordynuje świadczenie usług specjalistycznych. Koordynator usług współpracuje ze szpitalami psychiatrycznymi, Fundacją Wspierania Rozwoju Kliniki Psychiatrycznej Akademii Medycznej przy Szpitalu Nowowiejskim, Powiślańską Fundacją Społeczną, Warszawskim Kołem Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób Upośledzonych Umysłowo.
        Z pomocą osobom ze schorzeniami psychicznymi a także pracownikom socjalnym realizującym pomoc na rzecz tych osób przychodzą dwaj lekarze – konsultanci psychiatrzy. Pracują w wymiarze po 0,2 etatu. Przyjmują oni osoby wymagające konsultacji w siedzibie Ośrodka a także bardzo często odwiedzają chorych w domu. Ponadto podejmują wraz z pracownikami socjalnymi interwencje w szczególnie trudnych przypadkach, zwłaszcza jeżeli sytuacja dotyczy ostrych stanów chorobowych. Występują do Sądu w sprawie skierowania na leczenie bez zgody osoby zainteresowanej.

  Świadczenia rodzinne.
Wypłacane są w Dziale Świadczeń Rodzinnych w oparciu o Ustawę o świadczeniach rodzinnych z dnia 1 maja 2004 r. Rodzaje świadczeń:
• Zasiłki rodzinne
• Dodatki do zasiłku rodzinnego
• Świadczenia pielęgnacyjne
• Zasiłki pielęgnacyjne
Dział Uzależnień realizuje zadania z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
W ramach Działu funkcjonuje Punkt Informacyjno – Konsultacyjny w zakresie problematyki uzależnień i przemocy.

Informacje dodatkowe istotne dla realizacji zadań z punktu widzenia współpracy w ramach projektu.
1. Ośrodek realizuje pomoc na rzecz mieszkańców dzielnicy – obowiązuje ścisła rejonizacja;
2. Wysokość świadczeń pieniężnych jest uzależniona nie tylko od spełnienia warunków ale również od możliwości finansowych Ośrodka, jak również w przypadku osób przebywających na terenie Śródmieścia od możliwości refundacji ze strony gminy właściwej dla miejsca zamieszkania;
Na ogół środki finansowe jakimi dysponują Ośrodki są niewystarczające.
3. Pomoc specjalistyczna realizowana jest również  dla mieszkańców dzielnicy Śródmieście znajdujących się w trudnej sytuacji, nie korzystających z innych form pomocy. Nasi konsultanci np. konsultant psycholog ds. uzależnienia i przemocy oraz ds. rodziny i dzieci, lekarze psychiatrzy oraz konsultant prawnik pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy.
4. Pomoc świadczona przez różne ośrodki pomocy społecznej na terenie kraju przybiera różne formy, w zależności od wielkości ośrodka, jego możliwości, zasobów. Pomoc specjalistyczna jaką oferuje OPS Śródmieście jest realizowana wg projektu autorskiego pracowników OPS.          

Wersja do druku